Hoofdstuk 9 - Verantwoordelijkheid, macht en ethiek
Dit hoofdstuk onderzoekt macht vanuit het perspectief van de tweede bandbreedte. Niet als formele positie of hiërarchische bevoegdheid, maar als invloed die ontstaat wanneer leiders zich bewust verhouden tot wat zich in systemen aandient. Macht verschijnt hier niet als bezit, maar als vermogen tot afstemming, timing en systeeminzicht.
In tegenstelling tot macht in de eerste bandbreedte — gebaseerd op rol, positie, anciënniteit, besluitvorming of expertise — gaat macht in de tweede bandbreedte over het kunnen lezen van complexiteit. Over het herkennen van onderliggende dynamieken, het activeren van het passende waardesysteem op het juiste moment en het ontwerpen van structuren die het geheel ondersteunen.
Deze vorm van macht werkt indirect en contextueel. Niet door micromanagement of druk, maar door dieper te luisteren en vragen te stellen die zelfinzicht vergroten en nieuwe perspectieven openen. Door tempo te bewaken, waarden te verankeren in cultuur en betekenisvelden te creëren waarin collectieve intelligentie kan ontstaan. Macht wordt zo een relationeel en systemisch verschijnsel.
Ethiek verschijnt daarbij niet als regelset, maar als voortdurende verantwoordelijkheid voor de werking van het geheel. Voor effecten op lange termijn, voor bredere maatschappelijke en planetaire samenhangen, en voor consequenties die niet volledig te overzien zijn. Macht in de tweede bandbreedte vraagt leiderschap dat zichzelf aanspreekbaar houdt en bereid is te handelen voorbij individueel, team- of organisatiebelang.